Glossa in musicam speculativam Iohannis de Muris Krakow, Biblioteka Jagiellonska (PL-Kj), Ms. 568, f. 81v-85.	ñ
Alberto Gallo, « Lo Studio della Musica speculativa di Iohannes de muris in Polonia e in Italia. Le glosse dell’Università di Cracovia e i Glossemata di Franchino Gaffurio », in : Primo incontro con la musica italinia in Polonia dal Rinascimento al Barocco (Bologna, 1974 ; Miscellanee Saggi Convegni, 7), p. 45-47 [partim].
1 ^1Musica est recta modulandi scientia. ^2In ista scientia, sicut et in quacumque alia, sunt quatuor magis comunia inquirenda, ut vult Philosophus primo « Posteriorum ». ^3Primum est si est, secundum quid est, tertium quia est, quartum propter quid est. ^4Ex istis questionibus incipiendum est hic et in omnibus alijs scientijs.
2 ^1Prima autem questio habetur per experigenciam, musicam enim esse patet ad sensum qui prima cognitio est. ^2Nam per sensum auditus et visus qui sunt sensus discendi, primo « Posteriorum », percipimus sonorum consonantias et dissonantias. ^3Unde Boetius in sua « Musica »: si nullus esset auditus, nulla omnino de vocibus ratio dubitabilis extitisset, quia sonus proprium est auditus, comune tamen visus, obiectum.
3 ^1Secunda questio solvitur dando multiplices diffinitiones musice. ^2Nam secundum Augustinum, musica est scientia recta modulandi, hoc autem est sonos in consonantia debita formandi. ^3Unde Ysidorùs primo «Ethimologiarum »: musica dicitur quasi musarum scientia. ^4Vel a musan, id est instrumenta musico generali , et apte ad omnia alia musice instrumenta. ^5Vel a modusica, id est a modulatione dicta seu modulamine, que non sunt nisi vocum debita consonantia. ^6Consonantia autem secundum Boetium, est: vocum inter se dissimilium in unum redacta concordia, vel sic: consonantia est acuti soni gravisque mixtura suaviter uniformiterque auribus accedens. ^7Est autem triplex musica a sapientibus ordinata, scilicet mundana humana et vocalis seu instrumentalis. ^8Mundana est in celo, stellis, speris, orbibus et elementis, et de hac nichil ad presens. ^9 Humana est in corpore et anima, humoribus et spiritibus, complexione, compositione et membrorum unione patet, nam armonia durante vivit homo, cesante vera eius proportione moritur ; et de hac alibi habetur. ^10 Vocalis vera siva instrumentalis est sonorum debita proportione secundum numeros consonantia, hoc est plures cantus sub vocum multitudine adequare et hoc in bona proportione mediante quam anima et humanus intellectus reddit letificans. ^11Primum genus musice considerant methaphisici, nam methaphisicus considerat substantias astractas a materia, utque de prima intelligentia, de angelis et aliis corporibus supercelestibus. ^12Secundum vero genus musicale considerant phisici. ^13Tertium vero genus appropriant sibi musici et de tali data superius est diffinitio. ^14Istud autem tertium genus in presenti speculatione habeat locum et non prima duo genera modo dicta.
4 ^1Ad tertiam et quartam questionem dicitur unico motivo, quia quodammodo coincidunt, patet hoc quia ambe causam querunt, licet diversimode mulla autem cause assignantur. ^2Prima et precipua est ipsa delectatio que secundum auditum dicitur, ut manifeste patet in « Musica » Boetii. ^3Nam, ut vult Philosophus, humanus animus indiget necessario aliquibus delectationibus exterioribus ad sui confortationem, sine quibus vix vivere potest et quibus habilis confortatur ad eliciendum opera virtuosa. ^4Multe item alie cause assignantur. ^5Confert enim musica bene ordinata, secundum Boetium, ad bonos mores, ad politiam, ad corporis sanitalem et ad salutem anime. ^6Unde infert Boetius, qui hanc scientiam de greco in latinum transtulit, quod Pitagoras caput et demonstrator huius scientie precipit suis scholaribus post studium in melodijs obdormire et per melodias exvigilare, ut melodia corporis humani sua simili, sonorum scilicet armonia, iuvaretur ac per sui equam iustamque sonorum et numerorum proportionem cogit homines ad iustitiam et morum equitatem atque ad debitum politie regimen naturaliter inclinari. ^7Nam multos antiquos incontinentes ad castitatem induxit, et multos insanos ad usum rationis, et quamplurium tristes ad letitiam, ac deordinatas ymaginationes ad constantie deliberationem, aut mente debiles ac fragiles ad solacium, egros ad pristinum statum et sanitatem. ^8Anime autem salutem finaliter impetrat, cum hec doctrina ad laudem et gloriam omnipotentis dei finaliter sit ordinata et instituta. ^9Nam scribitur in psalmo: tibi cherubim ac seraphim incessabili voce proclamant. ^10Rursus : cum psalterio decacordo psallam tibi. ^11Propter hec igitur necessaria est musice determinatio.
5 ^1Est autem, ut dictum est, duplex musica: uns vocalis et alia est instrumentalis. ^2Licet omnis vocalis sit instrumentalis, distinguo tamen eam contra aliam de presenti, quia vocalis fit in vocibus corporum humanorum, instrumentalis vera fit multis modis: aut in pulsu nervorum aut in flatu ventorum aut in percussione timpanorum seu metallorum aut in percussione organorum, et breviter tot modis fit quot sunt instrumenta varia.
6 ^1Et secundum hoc, totus iste liber habebit duas partes principales. ^2Prima erit de musica vocali et tractabitur in parte illa omnis conditio ad eam necessario requisita, ut deffinitio sonus et tonus notularum et figurarum. ^3Secunda autem pars principalis docebit modum unius instrumenti, scilicet cantum organicum, quo ad omnes conditiones et principia istius scientie, ponendo ibi formam procedendi tangendique cordas ac notularum et figurarum dispositionem et earum differentias et exempla ac alia ad predictam scientiam requisita.
7 ^1Modum autem servabo istum : primo ponam fundamentum et doctrinas musicorum in hac faculate expertorum, secundo subiungam exempla suorum dictorum ea pro posse declarando. ^2Et sic constabit totus iste liber ex duabus partibus principalibus et multis alijs partialibus, que omnia manifestabuntur secundum gratiam a deo datam. ^3Quibus bene declaratis, patebit seientie musicalis utilitas et per consequens causa finalis, que est salus anime consistens in beatifica trinitatis visione, in qua omnis musicalis dulcedo originaliter continetur. ^4Quantum ergo ad primam partem principalem huius operis sic procedam: primo ponam tractatum extractum de « Musica » Boetij et dictis Pytagore et redactum in certas eonclusiones per magistrum Johannem de Muris, secundo in hac prima parte principali principaliter subiungam alias regulas et exempla et eas pro posse declarabo. ^5Et in hoc terminatur prohemium, sequitur modo tractatus primus magistri Johannis de Muris.